Słoweńska Agencja Prasowa

Janša po raz drugi z misją sformowania nowego rządu - prezydent Türk życzy mu powodzenia

Posłanki i posłowie Zgromadzenia Narodowego podczas tajnego głosowania stosunkiem głosów 51 do 39 powierzyli prezesowi partii SDS misję sformowania słoweńskiego rządu.

Jak podaje Urząd Prezydenta Republiki Słowenii, Prezydent Danilo Türk ocenił wyłonienie premiera jako ważny krok na drodze do ukształtowania się nowego rządu Słowenii, którego funkcjonowanie jest konieczne wobec problemów powstałych w wyniku kryzysu finansowo-gospodarczego. Równocześnie życzył Janšy powodzenia w czasie tej misji i wyraził oczekiwanie, że przyszli ministrowie skutecznie przystąpią do rozwiązywania bieżących zagadnień, wypełniania obietnic wyborczych złożonych przez partie koalicyjne, oraz że wszystko to będzie odbywało się zgodnie z konstytucyjnymi zasadami opiekuńczego państwa prawa. Jak podaje Urząd Prezydenta RS, Türk będzie, tak, jak dotychczas w ramach obowiązków konstytucyjnych, współpracował ze wszystkimi organami państwa oraz działał na rzecz jak najszerszego dialogu, tak potrzebnego do postępu.
Posłanki i posłowie Zgromadzenia Narodowego podczas tajnego głosowania stosunkiem głosów 51 do 39 powierzyli prezesowi partii SDS misję sformowania słoweńskiego rządu. Kandydaturę Janeza Janšy poparło 50 posłów partii SDS, Listy Virant, SLS, DeSUS i NSi. Do przegłosowania kandydatury potrzebnych było 46 głosów. Janša złożył już przysięgę przed parlamentem. Nowo wybrany premier jest politykiem z długoletnim stażem. Karierę rozpoczynał jako aktywny członek Związku Młodzieży Socjalistycznej Słowenii. Na początku lat 90. był jednym z najbardziej wyrazistych zwolenników niepodległości Słowenii, a po jej uzyskaniu jednym z najbardziej wyrazistych graczy politycznych. Był między innymi premierem w latach 2004 – 2008.
Janša urodził się 17 września 1958 w Lublanie. Uczęszczał do szkoły podstawowej w miejscowości Žalna w gminie Grosuplje, a następnie do klasycznego gimnazjum w miejscowości Stična. W roku 1982 ukończył studia z zakresu obronności na Wydziale Socjologii Uniwersytetu w Lublanie. Następnie pracował jako praktykant w ówczesnym Sekretariacie Obrony, gdzie otrzymał specjalistyczne uprawnienia z tego zakresu. Pod koniec roku 1982 został mianowany przewodniczącym Komisji Obrony w ramach ówczesnego ZSMS.
W latach 80 na łamach czasopism Mladina i Časopis za kritiko znanosti publikował krytyczne artykuły o kondycji ówczesnego społeczeństwa. W maju 1988 został aresztowany przez słoweńską Służbę Bezpieczeństwa, ponieważ wraz z dwoma współpracownikami i przedstawicielem Jugosłowiańskie Armii Ludowej miał wyjawić tajemnicę wojskową. Pod koniec roku 1988 cała czwórka została skazana przez sąd wojenny na karę więzienia, która później, pod naciskiem demonstracji i opinii publicznej, została złagodzona.
W styczniu 1989 Janša współtworzył Socjaldemokratyczny Związek Słowenii (SDZ), w którym został wybrany na wiceprzewodniczącego, a następnie na przewodniczącego zarządu partii. Podczas pierwszych demokratycznych wyborów w Słowenii w kwietniu 1990 roku startujący z list SDZ Janša został wybrany na urząd posła, tak jak we wszystkich następnych wyborach. W maju 1990, w rządzie sformowanym przez koalicję Demos, Janša został ministrem obrony. Pod jego kierownictwem stworzono wtedy system obronny, który w czerwcu 1991 pozwolił obronić się Słowenii przed agresją Jugosłowiańskiej Armii Ludowej. Ministrem obrony pozostał Janša do marca 1994, kiedy to został odwołany z funkcji po aferze Depala vas.
Do Socjaldemokratycznej Partii Słowenii, poprzedniczki dzisiejszej SDS , Janša wstąpił w roku 1992, gdzie następnie, w maju 1993, zastąpił na stanowisku przewodniczącego partii Jože Pučnika. Podczas wyborów w roku 1996 partia pod jego kierownictwem zdobyła ponad 16 procent głosów, ale cztery lata później już tylko niecałe 16 procent. Kiedy, po upadku trzeciego rządu Janeza Drnovšeka, ponad pół roku przed wyborami władzę sprawował rząd Andreja Bajuka, Janša pełnił w nim funkcję ministra obrony.
W wyborach w roku 2004 SDS zdobyła ponad 29 procent głosów, co oznaczało jej relatywne zwycięstwo. Janša został premierem rządu, który współtworzyła SDS wraz z partiami SLS, DeSUS i NSi. W 2008, za jego prezesury, Słowenia przejęła prezydencję w Radzie Europejskiej, której on sam przewodniczył.
Po wyborach w roku 2008 SDS przeszła do opozycji. Wbrew przedwyborczym sondażom nie wygrała również ubiegłorocznych, przyspieszonych wyborów parlamentarnych w grudniu. SDS została pokonana przez partię Pozitivna Slovenija, jednak jej przewodniczący Zoran Janković nie uzyskał votum zaufania Zgromadzenia Narodowego. W tym czasie Janšy udało się ukształtować koalicję, której członkowie wybrali go do misji tworzenia rządu. Po chwili kandydaturę Janšy podważył jednak prezydent Danilo Türk, który stwierdził, że jest ona niezgodna z konstytucją. Na Janšy ciąży bowiem prawomocny akt oskarżenia. Prokuratura zarzuca w nim premierowi (i czterem innym podejrzanym), że w roku 2006 przy zakupie przez państwo samochodów opancerzonych Patria przyjął on propozycję łapówki. Janša twierdzi, że akt oskarżenia to farsa, ponieważ oskarża się go, że przyjął propozycję łapówki w „nieustalonym czasie, miejscu i w sposób”.
Analitycy oceniają, że współpraca prezydenta z premierem, z powodu sporów pomiędzy nimi, będzie trudna. SDS zdążyła oskarżyć już Türka o to, że ten wiedział o ataku bombowym w Velikovcu. Za sprawą tej partii prezydenta postawiono także w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu z powodu odznaczenia Tomaža Ertla (Tomaž Ertl, były dowodzący lublańskiej policji, miał stać za aresztowaniem Janeza Janšy pod koniec lat 80-tych. Partia SDS utożsamia go z ówczesnym jugosłowiańskim reżimem - przyp. tłum). Wyróżniony w przeszłości został również Janša, jednak później otrzymany Zlati znak svobode zwrócił, kiedy to ówczesny prezydent Słowenii Milan Kučan uhonorował tym samym odznaczeniem Ljuba Bavcona (Ljubo Bavcon jest uznawany przez środowiska związane z Janšą za twórcę represyjnego prawa z okresu komunizmu - przyp tłum.). Janez Janša napisał dotychczas kilka książek, artykułów, komentarzy, esejów i rozpraw naukowych. Bardziej znanymi pozostają jego dwie książki o formowaniu się państwa słoweńskiego: Premiki (1992) i Okopi (1994). Mniej znanym faktem jest, że opublikował także kilka swoich wierszy i utworów literackich.

Źródło: Mladina
http://www.mladina.si/108729/jansa-drugic-mandatar-za-sestavo-vlade-predsednik-t-rk-mu-zeli-uspesno-delo/

Przekład: Kamil Gontarz

Slovenska tiskovna agencija

Janša drugič mandatar za sestavo vlade - predsednik Türk mu želi uspešno delo

Predsednika SDS so poslanke in poslanci na tajnem glasovanju z 51 glasovi za in 39 proti potrdili za mandatarja slovenske vlade.

Janez Janša

Predsednik republike Danilo Türk ocenjuje izvolitev predsednika vlade kot pomemben korak na poti k oblikovanju nove vlade, ki jo Slovenija nujno potrebuje za uspešno reševanje težav, ki jih povzročata finančna in gospodarska kriza. Ob tem je novemu mandatarju Janezu Janši zaželel uspešno delo, so zapisali v uradu predsednika republike. Predsednik republike ob tem pričakuje, da bodo člani prihodnje vlade učinkovito pristopili k reševanju problemov in uresničevanju zavez, ki so jih koalicijske stranke dale v času volilne kampanje, in da bo pri tem zagotovljeno spoštovanje ustavnih načel pravne in socialne države. Türk bo, kot doslej, v okviru ustave sodeloval z vsemi organi države in prispeval k najširšemu dialogu, ki ga potrebujemo za naš skupni napredek, so še zapisali v uradu predsednika republike.
Predsednika SDS Janeza Janšo so poslanke in poslanci na tajnem glasovanju z 51 glasovi za in 39 proti potrdili za mandatarja slovenske vlade. Kandidaturo Janeza Janše je vložilo 50 poslancev strank SDS, Liste Virant, SLS, DeSUS in NSi, za izvolitev pa bi Janša potreboval 46 glasov. Janša je že prisegel pred poslankami in poslanci. Novoizvoljeni mandatar za sestavo vlade Janez Janša je politik z dolgoletno politično kilometrino. Kariero je začel kot aktiven član ZSMS. V začetku 90. let je bil eden najvidnejših osamosvojiteljev, po osamosvojitvi pa ves čas eden od najvidnejših političnih akterjev. Med drugim je bil predsednik vlade v letih od 2004 do 2008.
Janša se je rodil 17. septembra 1958 v Ljubljani. Osnovno šolo je obiskoval v Žalni v Grosupljem, klasično gimnazijo pa v Stični. Obramboslovje je študiral na Fakulteti za sociologijo, politične vede in novinarstvo, kjer je leta 1982 diplomiral. Po študiju je postal pripravnik v tedanjem Republiškem sekretariatu za obrambo in tam opravil strokovni izpit. Konec leta 1982 je bil imenovan za predsednika komisije za obrambo v okviru tedanje Zveze socialistične mladine Slovenije (ZSMS).
V 80. letih je pisal kritične članke o stanju tedanje družbe za Mladino in Časopis za kritiko znanosti. Maja 1988 ga je aretirala takratna Služba državne varnosti, ker naj bi skupaj s še dvema sodelavcema in enim pripadnikom JLA izdal vojaško skrivnost. Konec julija 1988 je senat vojaškega sodišča četverico obsodil na zaporne kazni, ki pa jih je pozneje pod težo demonstracij in pritiska javnosti skrajšal.
Januarja 1989 je Janša sodeloval pri ustanovitvi Slovenske demokratične zveze (SDZ) in bil najprej izvoljen za njenega podpredsednika, nato pa za predsednika sveta stranke. Na prvih demokratičnih volitvah v Sloveniji aprila 1990 je bil na listi SDZ izvoljen za poslanca, enako pa se je zgodilo na vseh naslednjih volitvah. Maja 1990 je v prvi demokratično izvoljeni vladi, ki jo je sestavil Demos, postal minister za obrambo. Pod njegovim vodstvom je nastal obrambni sistem, s katerim se je Slovenija junija 1991 ubranila pred agresijo JLA. Na mestu obrambnega ministra je Janša ostal do marca 1994, ko so ga razrešili po aferi Depala vas.
Socialdemokratski stranki Slovenije, predhodnici današnje SDS, se je Janša pridružil leta 1992 in maja 1993 na mestu njenega predsednika nasledil Jožeta Pučnika. Na volitvah leta 1996 je stranka pod njegovim vodstvom dobila dobrih 16 odstotkov glasov, štiri leta pozneje pa slabih 16 odstotkov. Ko se je po padcu tretje vlade Janeza Drnovška dobrega pol leta pred volitvami leta 2000 za kratek čas oblikovala vlada Andreja Bajuka, je Janša v njej prevzel mesto obrambnega ministra.
Na volitvah leta 2004 je SDS dobila dobrih 29 odstotkov glasov in postala relativna zmagovalka volitev. Janša je postal predsednik vlade, v kateri je SDS sodelovala še s SLS, DeSUS in NSi. Janša je kot premier leta 2008, ko je Slovenija prevzela predsedovanje EU, vodil tudi Evropski svet.
Na volitvah leta 2008 je SDS ponovno pristala v opoziciji, tudi na predčasnih državnozborskih volitvah decembra lani pa kljub napovedi javnomnenjskih anket ni postala relativna zmagovalka volitev. Premagala jo je Pozitivna Slovenija, a njen predsednik Zoran Janković ni dobil podpore v DZ za mandatarja. Medtem je Janši uspelo oblikovati koalicijo, ki ga je danes tudi izvolila za mandatarja. Janševo kandidaturo za mandatarja je pospremila ocena predsednika države Danila Türka, da ni legitimna, saj da Janšo bremeni pravnomočno obtožni predlog. Lani je namreč tožilstvo zoper Janšo (in še štiri osumljence) na sodišče vložilo obtožni predlog, ki mu očita, da je pri nakupu oklepnikov Patria, ki jih je Slovenija kupila leta 2006, prejel obljubo podkupnine. Janša pravi, da je obtožni predlog farsa, saj da ga obtožuje, da je obljubo podkupnine prejel "neugotovljenega dne, na neugotovljenem kraju in na neugotovljen način".
Analitiki sicer ocenjujejo, da bo sodelovanje med predsednikom republike in predsednikom vlade Türkom in Janšo zelo težko zaradi njunih sporov. SDS je namreč Türka obtožila, da je vedel za bombni napad pri Velikovcu, zoper njega pa so sprožili tudi ustavno obtožbo zaradi odlikovanja Tomaža Ertla. Odlikovan je bil sicer v preteklosti tudi že Janša, in sicer z Zlatim znakom svobode, ki pa ga je vrnil, ko je takratni predsednik republike Milan Kučan enako priznanje podelil Ljubu Bavconu. Janez Janša je sicer do zdaj napisal več knjig, člankov, komentarjev, esejev in znanstvenih razprav. Bolj znani knjigi sta knjigi o nastajanju slovenske države - Premiki (1992) in Okopi (1994). Manj znano pa je, da je objavil tudi več svojih pesmi in literarnih spisov.

Vir: Mladina
http://www.mladina.si/108729/jansa-drugic-mandatar-za-sestavo-vlade-predsednik-t-rk-mu-zeli-uspesno-delo/