Jure Hafner

Kresovanje w Słowenii

Kres to wielki kontrolowany ogień palony na zewnątrz. Z paleniem drewna, ociosanych gałęzi albo chrustu, które odbywa się ostatniego dnia przed miesiącem majem, związany jest starodawny ludowegy obyczaj zwany kresovanjem.
Na obszarze Słowenii, a także poza nią, w czasie wypraw tureckich wzniecano na wzgórzach ogniska, które sygnalizowały przygotowania do ostrzeżenia wsi przed niebezpieczeństwem.
W regionie Bela Krajina kresovanje obchodzone jest znacznie bardziej tradycyjnie, z pełnią symboliki.
Mieszkańcy Belej Krajiny kresovali niegdyś wieczorem zwanym ivanji (wieczór przed nocą świętojańską. W pobliżu wsi wzniecali ognisko i radowali się przy nim, a dziewczęta chodziły od domu do domu śpiewając kresne pieśni. Wyrażały w nich prośbę o dobre plony. Znanych jest wiele rodzajów pieśni, najlepiej zaś brzmią, gdy są śpiewane bez przerw. Ma to swoje magiczne znaczenie – taki śpiew miał gwarantować dobre plony. Pieśniami tymi także prosiło się o podarki.
Kresovanje jest związane z Zelenim Jurem, starodawnym słowiańskim mitologicznym junakiem, zwiastunem wiosny, gdyż wówczas Zeleni Jure miał się ożenić ze swoją siostrą Marą. Małżeństwo miało oznaczać, że na świecie wszystko będzie prawidłowo uporządkowane, a tylko porządek gwarantuje dobrobyt.
W dzisiejszych czasach kresovanje pełni rolę zabawy i swoistej inauguracji sezonu festynów, które później będą miały miejsce w całej Słowenii. Według mnie można powiedzieć, że kresovanje to pierwszy festyn sezonu. A ma ono miejsce we wszystkich większych osiedlach, ludzie też chętnie sami przygotowują ogniska.
Na lublańskim Rožniku odbędzie się w tym roku już 120. narodowe kresovanje, które organizują wolne związki zawodowe Słowenii. W tym festynie każdego roku bierze udział ogrom ludzi, tak więc i w tym roku oczekuje się wielkich tłumów. O niezapomnianą atmosferę zatroszczą się liczni artyści, którzy będą śpiewali do później nocy.

Tłumaczenie: Tomasz Łukaszewicz

Jure Hafner

Kresovanje na Slovenskem

Kres je velik nadzorovan zunanji ogenj iz drv, okleščenih vej ali slamnatih butar. S kresom, ki se ga zakuri na zadnji dan pred mesecem majem, je povezana starodavna navada kresovanja oziroma ljudske šege.
Na področju Slovenije in tudi izven nje so v času turških vpadov postavljali po hribih kresove kot signalizacijske priprave za obveščanje vasi pred nevarnostjo.
V pokrajini Bela Krajina pa kresovanje praznujejo še veliko bolj tradicionalno, s polno simbolike.
Belokranjci so nekdaj na večer pred ivanjem – najkrajšo nočjo v poletju – kresovali. Blizu vasi so zakurili kres in se ob njem radovali, dekleta pa so šla pet kresne pesmi od hiše do hiše. V njih so izražale želje za dobro letino. Poznanih je mnogo inačic kresnih pesmi, najlepše pa zvenijo, če so zapete tako, da se pesem ne pretrga. To ima svoj magični pomen, saj naj bi tako petje zagotavljalo dobro letino. Tudi s temi pesmimi se je prosilo za darove.
Kresovanje je povezano z Zelenim Jurijem, starodavnim slovanskim mitološkim junakom, znanilcem pomladi, kajti takrat naj bi se Zeleni Jurij oženil s svojo sestro Maro. Poroka naj bi pomenila, da bo na svetu vse prav urejeno, le red pa zagotavlja tudi blagostanje.
V zdajšnjem času pa nam kresovanje služil bolj kot sprostitev in nekakšen štart v sezono veselic, ki se bodo potem odvijale skozi celo poletje po vsej Sloveniji. Tako bi po mojem rekli, da je kresovanje prva veselica sezone. Kresovanje pa se odvija v vseh malce večjih naseljih, prav tako pa tudi ljudje sami radi naredijo kres.
Na ljubljanskem Rožniku bo letos že 120 tradicionalno kresovanje, ki ga organizira zveza svobodnih sindikatov Slovenije. Tega kresovanja se vsako leto udeleži ogromno ljudi, tako da je tudi letos pričakovati veliko gneče. Za nepozabno vzdušje pa poskrbijo še številni glasbeniki, ki prepevajo dolgo v noč.