Zuzanna K. Kobos

Lektorzy STU - prawdziwi ambasadorzy języka słoweńskiego na świecie

alt=Lektorzy STU - W Paryżu, Lizbonie, Pradze, Łodzi, Nottingham, Moskwie, Lwowie, Rzymie, Wilnie, Pekinie i wielu innych miastach... Ze wschodu na zachód, z południa na północ, wzdłuż i wszerz, po drugiej stronie „oceanicznej kałuży” lub gdzieś na terenie kontynentu europejskiego, praktycznie po całym świecie są „rozproszeni” wyjątkowi ludzie, uczący setki studentów języka narodu po słonecznej stronie Alp, języka słoweńskiego. Dla dominującej większości słoweński jest językiem ojczystym, jednak nie bez wyjątku. Okazuje się, że także i obcokrajowcom udaje się opanować j. słoweński na tak wysokim poziomie komunikacji, że oni sami stają się wspaniałymi lektorami tudzież nauczycielami j. słoweńskiego. Lektoraty j. słoweńskiego na zagranicznych uniwersytetach, których zasięg się stale rozrasta o kolejne zainteresowane językiem jednostki uniwersyteckie, funkcjonują w ramach programu Język Słoweńskich na Zagranicznych Uniwersytetach (Slovenščina na tujih univerzah – STU), organizowanego przez Centrum Języka Słoweńskiego jako drugiego/obcego, jako jedna z jego licznych działalności. Program STU umożliwia poznanie słoweńskiego języka, a wraz z nim informacji o samej Słowenii, jej historii, literaturze i kulturze w ogóle, na poziomie akademickim bądź w formie obowiązkowego lektoratu lub lektoratu do wyboru bądź to w formie samodzielnego kierunku studiów. W każdej z przedstawionych sytuacji za naukę j. słoweńskiego w ok. 25 państwach odpowiedzialni są lektorzy, zatrudnieni w ramach Programu STU i stale dokształcający się oraz pogłębiający swoją wiedzę na specjalistycznych seminariach edukacyjnych dla lektorów j. słoweńskiego na zagranicznych uniwersytetach, organizowanych w ramach Programu STU przez Centrum Języka Słoweńskiego jako drugiego/obcego Uniwersytetu w Lublanie. Niedawno Lublana ponownie gościła reprezentację tych wspaniałych nauczycieli, którzy poprzez swoją zagraniczną działalność na rzecz j. słoweńskiego, stali się prawdziwymi ambasadorami słoweńskiego języka, literatury i kultury w ogóle.

Specjalistyczne spotkania lektorów j. słoweńskiego na zagranicznych uniwersytetach w ramach Programu STU są organizowane trzy razy do roku, w czerwcu, sierpniu i grudniu. Niektórzy lektorzy spotykają się częściej. Okazją do tego są rozmaite wakacyjne imprezy, organizowane przez Centrum Języka Słoweńskiego, jak Młodzieżowa Szkoła Wakacyjna, Szkoła Wakacyjna, Seminarium Słoweńskiego Języka, Literatury i Kultury. Jednakże jeśli chodzi o pogłębianie swojej wiedzy z zakresu pedagogiki nauczania j. słoweńskiego jako drugiego/obcego i wymianę doświadczeń, temu służą edukacyjne seminaria.

Tegoroczne sierpniowe spotkanie lektorów (26-28.08.2009), oprócz przygotowania nowych lektorów, po raz pierwszy wyruszających za granicę, pod względem pedagogicznym i organizacyjnym, poświęcone było częstym błędom gramatycznym i stylistycznym, które bardzo często popełniają sami Słoweńcy, a co dopiero obcy użytkownicy j. słoweńskiego. O pedagogicznym podejściu na lektoracie opowiadała pierwszego dnia spotkania, w środę, 26 sierpnia, Andreja Ponikvar, lektorka języka słoweńskiego w Zagrzebiu (ucząca j. słoweńskiego za granicą już osiem lat), na gramatyczne i stylistyczne kruczki w j. słoweńskim zwracała uwagę kolegów i koleżanek po fachu Rada Lečič, wieloletnia lektorka j. słoweńskiego w Trieście. Tego samego dnia lektorów i lektorki czekała wizyta w Wydawnictwie Studenckim (Študentska založba), której towarzyszyła rozmowa z nominowanym do tegrocznej nagrody Kresnika, Sebastijanem Pregljem.

Drugiego dnia, już w gmachu Wydziału Nauk Humanistycznych (Aškerčeva 2) swój wykład, połączony z warsztatem, miała przewodnicząca Programu STU prof. nadzw. dr Alojzija Zupan Sosič. Na popołudnie i wieczór była zaplanowana wycieczka do regionu Dolenjska, m. in. do jaskini Županova oraz na zamek Cerovo. Trzeci dzień był również pełen wrażeń. Na początku lektorzy z uwagą wysłuchali wykładu prof. nadzw. dr Martine Ožbot z Katedry Romanistyki. Następnie sami lektorzy wystąpili w roli wykładowców. Andreja Ponikvar (Zagrzeb) i Ivana Petric Lasnik (Nottingham) zaprezentowały nowy podręcznik do nauki j. słoweńskiego Gremo naprej (którego wydanie planowane jestna jesień br.), Saša Vojtech Poklač (Bratysława) opowiadała o rozmówkach słoweńsko-słowackich (Slovensko-slovinská konverzačná príručka). Vesna Nedelko (Bruksela) przedstawiła swoją pracę magisterską pt. Frazeologija in prevajanje umetnostnih besedil, Monika Pemič (Hamburg) wystapiła z tematem Poučevanje slovenske zgodovine in kulture ob igranem filmu, Barbara Upale (Katowice) i Polona Liberšar (Padova) przedstawiły zaś technikę tworzenia napisów do filmów. Następnie Mladen Pavičić (Budapeszt) zaprezentował antologię słoweńskiej literatury pt. Szlovén irodalmi antolólogia.

W trakcie trwania całego spotkania było mnóstwo spraw organizacyjnych do rozwiązania. Także między sobą lektorzy wymieniali się swoimi doświadczeniami i zdaniem, a także rozmawiali o sposobie udoskonalenia pracy lektora. Następne spotkanie zostało wyznaczone za koniec grudnia, kiedy to z pewnością oczy wszystkich będą skierowane na nowe lektorki, po raz pierwszy wyruszające z misją za granicę, a są nimi Natalija Toplišek (wyrusza do Pekinu), Karin Marc Bratina (jedzie do Triestu) oraz Janja Vollmayer (wyrusza na Uniwersytet Łódzki).

Za niezakłócony przebieg spotkania lektorów i wspaniałą organizację odpowiadali współpracownicy Programu STU Mojca Nidorfer Šiškovič in Damjan Huber, pomagała im zaś asystentka Zuzanna K. Kobos (praktykantka w Centrum Języka Słoweńskiego).

Zuzanna K. Kobos

Lektorji STU - pravi ambasadorji slovenskega jezika po svetu

V Parizu, Lizboni, Pragi, Lodžu, Nottinghamu, Moskvi, Lvovu, Rimu, Vilnu, Pekingu, pa še v mnogo drugih krajih...Od vzhoda do zahoda, od juga do severa, podolgo in počez, na drugi strani oceanske luže ali nekje na območju evropske celine, pravzaprav po celem svetu so „razpršeni” izjemni ljudje, ki poučujejo stotine študentov jezika slovanskega naroda po sončni strani Alp, in sicer slovenščine. Za dominantno večino od njih je slovenščina materni jezik, čeprav to ni pravilo. Izkazuje se, da se tudi tujcem da slovenski jezik obvladati na tako visokem sporazumevalnem nivoju, da sami postanejo odlični lektorji oz. učitelji slovenščine. Lektorati slovenščine na tujih univerzah, katerih obseg se zmeraj povečuje o naslednje zainteresirance, delujejo v okviru programa Slovenščina na tujih univerzah (STU), ki ga med drugimi svojimi dejavnostmi organizira Center za slovenščino kot drugi/tuji jezik. Program STU omogoča spoznanje slovenščine, s tem pa tudi znanja o Sloveniji, njeni zgovodovini, literaturi in kulturi sploh, na univerztitetni ravni bodisi obveznega/izbirnega lektorata bodisi celo samostojne študijske smeri. Vsekakor v pibližno 25 državah za pouk slovenskega jezika skrbijo lektorji in lektorice, ki v okviru Programa STU izboljšujejo svoje lastno znanje in izkušnje na strokovnih srečanjih lektorjev, ki jih v okviru Programa STU organizinira Center za slovenščino kot drugi/tuji jezik Univerze v Ljubljani. Nazadnje je Ljubljana zopet gostovala to izvrstno skupino učiteljev, ki so s svojim delovanjem v korist slovenščine na tujih univerzah pravi ambasadorji slovenskega jezika, literature in kulture, ti. slovenskosti sploh.

Strokovna srečanja lektorjev slovenščine v okviru Programa STU se organizira trikrat na leto, in sicer junija, avgusta ter decembra. Nekateri lektorji se srečajo tudi pogosteje. Priložnost k temu so različne poletne Centrove prireditve kot Mladinska poletna šola, Poletna šola ali Seminar slovenskega jezika, literature in kulture. Vendar pa izpopolnjevanju učiteljskih spretnosti s področja poučevanja slovenščine kot drugega/tujega jezika in izmenjavi izkušenj služijo izobraževalna srečanja.

Letošnje srečanje avgusta (26.-28.8.2009) je bilo, poleg pedagoške in organizacijske priprave novih učiteljev, ki prvič odhajajo na lektorate, posvečeno tudi pogostim pravopisnim in slovničnim napakam, ki jih zelo pogosto delajo celo Slovenci, kaj šele, tuji govorci slovenščine. O pedagoškem delu na lektoratu je prvega dne srečanja v sredo 26. avgusta govorila Andreja Ponikvar, lektorica slovenščina v Zagrebu (ki slovenščino v tujini poučuje že osem let), na pravopisne in slovnične finese slovenskega jezika je svoje kolegice in kolege opozarjala Rada Lečič, dolgoletna lektorica slovenščine v Trstu. Istega dne popoldne je lektorje in lektorice čakal sprejem v Študentski založbi. Sledil mu je tudi pogovor z nominirancem za nagrado Kresnik, Sebastijanom Pregljem.

Drugega dne, že v prostorih Filozofski fakulteti (Aškerčeva 2) je svoje predavanje z delavnico imela predsednica Programa STU izr. prof. dr. Alojzija Zupan Sosič. Za popoldne in večer je bila pripravljena eksurzija na Dolenjsko v Županovo jamo in na grad Cerovo. Tretji dan je bil tudi kar pester z dogajanji. Na začetku so lektorji pridno poslušali predavanje izr. prof. dr. Martine Ožbot z Oddelka za romanske jezike in književnosti, nato pa so lektorji in lektorice vstopili v vlogo predavateljev, in sicer sta Andreja Ponikvar (Zagreb) in Ivana Petric Lasnik (Nottingham) predstavljala novi učbenik za pouk slovenščine za tujce Gremo naprej (ki naj bi izšel že letos jeseni), Saša Vojtech Poklač (Bratislava) govorila o slovensko-slovaškem konverzacijskem priročniku (Slovensko-slovinská konverzačná príručka). Vesna Nedelko (Bruselj) je predstavila svojo magistrsko nalogo Frazeologija in prevajanje umetnostnih besedil, Monika Pemič (Hamburg) imela nastop na temo Poučevanje slovenske zgodovine in kulture ob igranem filmu, Barbara Upale (Katovice) in Polona Liberšar (Padova) sta predstavili tehniko podnaslavljanja filmov, nato pa Mladen Pavičić (Budimpešta) predstavil antologijo slovenskih besedil Szlovén irodalmi antolólogia.

Vmes je bilo seveda veliko organizacijskih zadev za rešiti. Tudi med sabo so si lektorji zelo radi izmenjali mnenja in lastne izkušnje ter pogovarjali se o idejah za izboljšanje lektorske dejavnosti. Naslednje strokovno srečanje konec decembra, na katerem zagotovo bodo vsi radovedni prvih izkušenj na lektoratu v tujini pri novih lektoricah, in sicer pri Nataliji Toplišek (ki odhaja v Peking), Karin Marc Bratina (gre v Trst) ter Janji Vollmayer (gre na Univerzo v Lodž).

Za brezhiben potek srečanja lektorjev in odlično organizacijo sta skrbela strokovna sodelavca Programa STU, Mojca Nidorfer Šiškovič in Damjan Huber, pomagala jima je asistentka Zuzanna K. Kobos (praktikantka na Centru za slovenščino).